De doelstelling:

Het financieel ondersteunen / bijdragen van Educatieve en Culturele faciliteiten in de gemeente Oldenzaal.

Het beloningsbeleid:

Aan de bestuurders van de stichting wordt geen beloning toegekend.

Voorzitter

Dhr. A. Reef

aga.reef@tweerrecyclinggroep.eu


Secretaris

Dhr. B. Riteco


riteco@notariskantoorriteco.nl



Secretaris

Dhr. D. Engbers



d.engbers@agar.nl





Het carillon in de Sint Plechelmusbasisliek heeft groot onderhoudsbeurt gekregen.   Belderink heeft er weer mooi werk van gemaakt.



Gideon J.Th. Bodden

campanoloog, stadsbeiaardier van Amsterdam

Boelekade 84

2806 AL Gouda

The Netherlands

+31-6.41162360

info@gideonbodden.nl

.

Keuringsrapport


Oldenzaal, toren St.-Plechelmusbasiliek

Plechelmusklok

31 maart 2021



Inleiding

In opdracht van de stichting Scholtenhaer goot klokkengieter Abel Portilla op 20 december 2020 in San Bartolomé de Vierna de nieuwe Plechelmusklok.

Begin januari 2021 werd de klok uitgegraven en op 18 januari uit de gietkuil getakeld, van mantel en kern bevrijd, naar de werkplaats van Hermanos Portilla in Gajano vervoerd, van giettappen ontdaan en gereinigd.

Op 15 en 16 maart 2021 is de klok gestemd op een grote carrouseldraaibank in de werkplaats van de firma Mecadesan S.L. in Gajano. Medewerkers van deze firma draaiden materiaal uit de binnenzijde van de klok op instructie van Gideon Bodden.



Eisen, specificaties

De offerteaanvraag van Stichting Scholtenhaer dd. 6 maart 2019 bevatte de volgende specificaties en uitgangspunten:

-vervaardiging gietvorm conform historisch procédé, met gemetselde holle kern, bedekt met leem en mantel geheel uit leem, geheel met aarde te begraven en aan te stampen in een gietkuil.

-brons smelten in houtgestookte reflectieoven

-legering door klokkengieter zelf samen te stellen conform analyse Van Wou-legering

-geen toevoeging van fosfor etc.

-timbre van de klok moet passend zijn bij dat van de Mariaklok

-profiel herontwerp van profiel Mariaklok aan te leveren door Gideon Bodden

-toon van de gegoten klok moet iets te hoog zijn t.o.v. de generaaltoon van de beiaard

-de giethuid moet in tact blijven, schuren en slijpen aan de buitenzijde is niet gewenst, hetgeen alleen mogelijk is bij gietwerk van de hoogste kwaliteit.


Vaststelling

-het smelten van het brons vond plaats in één van de twee houtgestookte reflectieovens in de historische gieterij in Vierna

-De uiteindelijke legering is door de gieter zelf tot stand gebracht, door na een basis-bronslegering te hebben gesmolten, op specifieke momenten van het smeltproces handmatig tin, lood en antimoon bij te mengen.

-de legering is als volgt samengesteld, op grond van analyse van het metaal van de grootste klok van Gerardus van Wou in Erfurt:

77 % Cu - koper

21,2 % Sn - tin

1,05 % Pb - lood

0,8 % Sb - antimoon

-bij het smelten zijn geen ontgassingsmiddelen gebruikt

-Bij de eerste klankproeven van de (nog ongestemde) klok kon subjectief worden vastgesteld dat de klok over specifieke timbre-eigenschappen beschikt die karakteristiek zijn voor de Mariaklok in de Plechelmustoren.

Metingen van de ligging der partialen bevestigden dit beeld.

Het stemmen van de klok heeft daarin geen verandering veroorzaakt.

De klankkleur van de Plechelmusklok wijkt sterk af van die van bekende modern gegoten replica’s van Van Wou-klokken op een manier die ook bedoeld was.

-Het profiel van de Plechelmusklok is een her-ontwerp van het profiel van de Mariaklok. Opmeting van geometrische proporties van de oude klok en een uitwerking in een cirkelboogconstructie is de toegepaste techniek. Daarbij is het profiel van de Mariaklok gereconstrueerd, in die zin dat het de verandering aan het profiel van die klok ten gevolge van het stemmen in 1949 niet is overgenomen in het profiel van de nieuwe klok.

-Nameting wees uit dat klokkengieter Portilla de sjablone nauwkeurig heeft vervaardigd en gemonteerd, zodat de klok daadwerkelijk het ontworpen profiel heeft.

-De generale toonhoogte van de Gillett&Johnston-klokken in de beiaard van Oldenzaal is A1=440Hz -26 cents bij 18 ° Celsius.

De slagtoon van de ongestemde Plechelmusklok was Beso+10 cents en voldeed daarmee aan de gespecificeerde eis.

Na het stemmen is de slagtoon van de Plechelmusklok Bes° -25 cents bij 14 ° c. (Omgerekend -26 cents bij 17° C) en is de toonhoogte dus zeer exact in lijn met de Gillett&Johnston-klokken in de beiaard op de Plechelmustoren.

-Gietkwaliteit, oppervlaktekwaliteit

De giethuid van de gegoten klok is van hoge kwaliteit. Geheel conform de wens, en conform de werkwijze van Van Wou, was het niet nodig om het oppervlak te slijpen of te schuren. Er waren wel dunne metaalkammetjes op de klok aanwezig, die zijn verwijderd zonder schade na te laten. Aan de binnenkant van de klok, tegen de schouder, is een spoor zichtbaar van een lokale beschadiging van de kern. Daar heeft brons zich vermengd met leem, en dat heeft een lokale verdikking achtergelaten. Dit materiaal is harder dan brons en is praktisch niet te verwijderen. Het kan ook geen kwaad, getuige het feit dat precies dezelfde sporen ook in veel klokken van Van Wou aanwezig zijn.

De kwaliteit van zowel belettering, versieringen, sierringen als kroon maken deze klok tot een indrukwekkend ambachtsstuk. Al deze elementen zijn overduidelijk in lijn met de Mariaklok, maar zijn géén kopieën. Juist de verfijnde verstrengeling van laat middeleeuwse Nederlandse stijlbetrachting en Spaanse ambachtelijke puurheid, gecombineerd met de geraffineerde eigenzinnige meesterhand van Abel Portilla geven de Plechelmusklok een voorkomen dat zijn gelijke niet kent.



Gegevens

-gewicht gegoten, ongestemd, met giettappen: 4020 kg

-gewicht zonder giettappen, na het stemmen: 3892 kg.

-diameter 1807 mm

-frequenties van de zes basispartialen, bij 14° C.

grondtoon 115,8 Hz (bes -11 cents, bij A1=440 Hz)

priem 230,4 Hz (bes -20 cents)

terts 277,6 Hz (des +3 cents)

kwint 349,3 Hz (f +/- 0 cents)

octaaf        459,5 Hz (bes -25 cents)

duodecime 683,4 Hz (f -38 cents)



Eindoordeel

De nieuwe Plechelmusklok voldoet aan alle vooraf gestelde voorwaarden en beantwoordt aan het door opdrachtgever en adviseur gestelde doel.



Gouda, 31 maart 2021


Gideon Bodden

De Plechelmusklok is op 16-03-2021 gestemd in Spanje. Dit is de eerste klank na het stemmen.


Betekenis van de afbeelding:

In het midden staat de Plechelmusbasiliek.

Links van de Plechelmusbasiliek staat de Mariakapel op de Tankenberg.

Rechts van de Plechelmusbasiliek staat de Theekoepel op de Tankenberg.

De man in het midden is aan het midwinterhoorn blazen. Uit de midwinterhoorn laat hij beton stromen.

De twee handen die in Oldenzaal normaal de boeskool vasthoud, breekt twee stenen. Dit staat symbool voor het recyclen van steenachtige materialen.

Onderaan in het midden zie je de marktsteen. De steen waar elke Oldenzaler een keer opgeklommen is.

Onderaan het beeld zie je een straat die aangelegd is.


Wegenbouw, Betoncentrale en Recycling waren de werken die A.J. Reef heeft gedaan. De rest van de afbeeldingen zijn de boegbeelden en gebruiken van oldenzaal.


Betekenis van de afbeelding:

In het midden staat de Plechelmusbasiliek.

Links van de Plechelmusbasiliek staan het Palthehuis en J.W. Racerhuis.

Rechts van de Plechelmusbasiliek staan de Twentse boerderijen.

De man is het boeskoolmenneke met een boeskool in zijn handen. Hier stroomt het beton er uit.

Links en rechts zie je de wegen met de fundatie er onder.

Onderaan een boek met de afbeelding van de Plechelmus en het logo van Oldenzaal.


Vandaag, 18 januari 2021, is de klok 🔔 uit het gat gehaald. De buitenkant is op dit moment een beetje schoon gemaakt om de tekst en afbeeldingen te kunnen zien. Dit ziet er goed uit. We hopen dat ze vanavond de vorm aan de binnenkant er uit kunnen halen. Als dit gelukt is kunnen we testen of de klank goed is.

Gisteren, op 07-01-2021, hebben ze de kroon vrij gegraven. Ook hun nieuwgierigheid was zeer groot om zeker er van te zijn of de kroon dit keer wel gelukt zou zijn. Gelukkig ziet deze er nu wel goed uit. Dit weekend zullen ze de klok verder vrij graven, zodat hij er maandag of dinsdag uit de kuil gehezen kan worden. Ook dit blijft een zeer spannend moment. Zijn alle teksten wel goed gelukt????? Zijn de afbeeldingen mooi geworden????? Dit is snel te beoordelen en visueel zichtbaar.


Maar dan komt de klank!!!!!! Hier komt veel kennis en vakmanschap aan te pas om dit goed te kunnen beoordelen. Dit kan en zal nog wel eventjes duren voordat wij exact weten of dit ook gelukt is. Mocht het zover zijn dan zal ik ook dat proces op deze site vermelden.

De klok is op 20-12-2020 om 13:18 gegoten door Abel Portilla in Spanje. We moeten nog wel een paar weken wachten totdat de klok is afgekoeld en wanneer ze weer in Spanje gaan werken. Tot die tijd blijft het spannend of de klok 100% gelukt is. Het is en blijft #vakmanschap en er zijn mega veel factoren waardoor het mis kan gaan. Abel Portilla is zeer positief en gelooft erin dat het nu wel gelukt is.

Zoals het er nu uitziet, zou het zo maar kunnen, dat begin maart heel misschien gegoten kan worden. Eerst moeten we alles opnieuw opbouwen. Hieronder laat ik het begin van de bouw van de klok zien. Hopelijk krijgen we nog meer mooie foto's uit spanje te zien.

We zijn alweer druk bezig met onze tweede klok. Toch mooi om te zien, dat men met nog netzo veel passie en descudigheid door zetten. Het begin is er.




Stichting Scholtenhaer

Het was donderdagavond een heel spannend en interresant moment.

Spijtig moeten wij jullie mededelen dat de gieting van de klok 🔔 is mislukt.

Door nog onbekende oorzaak is de kroon van de klok 🔔 niet mee gegoten, ondanks dat er meer dan voldoende brons is gesmolten.

Het vertrouwen in Portilla hebben wij nog steeds. Hij is een echte vakman met mega veel kennis. Hij gaf al aan, dat hij het gevoel had, wat wij vandaag hebben gezien. Ook hij vindt het zeer spijting en baalt ervan dat het niet in 1 keer is gelukt.


Wanneer hij de volgende klok 🔔 gaat gieten is nog onbekend. Hij moet het proces helemaal opnieuw uitvoeren. Ook zal hij eerst onderzoeken waarom het brons een andere weg heeft gekozen dan het moest.


😢We gaan eerst deze teleurstelling verwerken😢 en daarna weer met volle moed verder.

#Samen werken, Samen Doen. Zo krijgen wij de klok 🔔 in de Plechelmustoren. Als het dit jaar niet lukt, dan wordt het vogend jaar 2021.


Op 27 AUGUSTUS 2020 zal de Plechelmus-KLOK worden gegoten in San Bartolomé de Vierna in Spanje. Dit zal een zeer spannende dag gaan worden.


Spijtig moeten wij u mededelen dat wij niet persoonlijk aanwezig kunnen zijn bij het gieten van de Plechelmus - klok. Door dat Nederland op 25 augustus heel Spanje op code oranje heeft gezet. Gelukkig hebben wij wel een cameraploeg ingehuurd die voor ons deze beelden kunnen maken, zodat wij en jullie ook dit proces kunnen zien hoe het gaat. Het blijft een spannende dag die de historie in zal gaan.




Stichting Scholtenhaer heeft de ANBI ( Algemeen Nut Beogende Instelling ) status.

Natuurlijk mag u ook naar ons een mail sturen met uw vragen. Deze proberen wij dat zo goed en duidelijk mogeliijk te beantwoorden. aga.reef@tweerrecyclinggroep.eu

Voorzitter

Dhr. A. Reef

aga.reef@tweerrecyclinggroep.eu

Secretaris

Dhr. B. Riteco


riteco@notariskantoorriteco.nl

Pennigmeester

Dhr. D. Engbers



d.engbers@agar.nl


Het beloningsbeleid:

Aan de bestuurders van de stichting wordt geen beloning toegekend.

Voorzitter

Dhr. A. Reef

aga.reef@tweerrecyclinggroep.eu

Secretaris

Dhr. B. Riteco


riteco@notariskantoorriteco.nl

Penningmeester

Dhr. D. Engbers



d.engbers@agar.nl