Foto's van de Plechelmus klok

Elke keer als wij nieuwe foto's krijgen van de verwerking van de Plechelmus klok, proberen wij zoveel als mogelijk te delen.


Afgelopen dinsdag was Gideon in de gieterij in Gajano en hij heeft hier een verslag van zijn bevindingen opgeschreven.


De gieting: Doordat er een lekkage ontstond onderin de gietvorm, toen de vorm juist helemaal vol was, is er ongeveer een ton aan brons weggelekt, zodat de kroon bovenop de klok het niet overleefd heeft. Het geluk bij dit ongeluk is dat de klok zelf wel geheel tot stand gekomen is, zodat ik de stemming en de klank van de klok heb kunnen analyseren en de werk-toleranties ten aanzien van de stemming nu nog wat verkleind kunnen worden. De nood wordt dus een deugd, doordat dit nu een tweede ‘proefklok’ is.

-De stemming van de klok bevindt zich binnen de bedoelde toleranties, zozeer zelf dat deze klok in dat opzicht zelfs zonder te hoeven stemmen de toren op had gekund. De toonhoogte bevindt zich wel aan de lage kant van de tolerantiegrens, en daarom zal ik het profiel een fractie verkleinen, zodat de toonhoogte van de volgende klok een tikje hoger zal worden.

-de klankkleur van de klok is ronduit indrukwekkend te noemen. Het lijkt een soort oer-kracht die vrijkomt als deze klok wordt aangeslagen. Zeer goed passend bij de bestaande Maria-klok, en wat mij betreft de bevestiging dat we voor de juiste klokkengieter hebben gekozen, want bij andere gieters van nu heb ik zoiets nog niet gehoord.
-het oppervlak van de klok is algemeen fraai te noemen, afgezien van een beschadiging, die het gevolg is van de lekkage tijdens het gieten.

-De lekkage van ongeveer 1000 kg brons heeft zich voltrokken door een opening van niet dikker dan 0,5 mm, dat is duidelijk te zien. Het heeft dan ook geen wezenlijke invloed gehad op de vorm van de klok, die er dus niet asymmetrisch van is geworden.

-de gietvorm was in 2 minuut 20 seconden gevuld. Dat is ontzettend snel. In andere tegenwoordige gieters zouden er 8 minuten over doen. De gietsnelheid is bepaald door de diameter van de inlaat in de vorm, en die was gebaseerd op foto’s van de kroon van de Mariaklok, waarop de giettappen nog zichtbaar zijn.
Een punt is dat niemand weet of Van Wou in 1493 dat gietkanaal helemaal openzette of de stroom wellicht reguleerde met een hulpstuk. Een ooggetuigeverslag uit 1497 vermeldt dat Van Wou juist zeer langzaam goot. Niemand die dit dus met zekerheid kan zeggen.
Overigens heeft te langzaam gieten ook nadelen, met name voor de klank.

-De legering waarmee deze klok gegoten is, is gebaseerd op analyse van klokken van Van Wou. De klokkengieter had deze legering uitgetest op enkele andere klokken die hij in de weken vóór de Plechelmusklok goot, en hij liet zien dat deze een bijzonder goede uitwerking heeft op het gietoppervlak van de klokken.

-Praktisch: De klokkengieter gaat in de komende week beginnen aan de bouw van de nieuwe vorm. Mogelijk kan de gieting nog dit jaar kan plaatsvinden. Of winters weer voor vertraging gaat zorgen, moeten we ook nog maar afwachten, om nog maar te zwijgen over wat er gebeurt als er een nieuwe Corona-lockdown komt in Spanje…





Zo had de kroon er uit moeten zien. Zeer spijtig is deze niet mee gegoten omdat er een scheurtje van 0,5 mm is ontstaan en hierdoor 1 ton aan brons is verdwenen.

Deze kroon had er op moeten zitten.

De meeste mensen hebben het al vernomen. De gieting is mislukt. Dit bewijst maar weer dat het een zeer moeilijk en ambachtelijk werk is. Het mag niet te snel gegoten worden, maar ook weer niet te langzaam. Het brons mag niet te warm zijn, maar ook weer niet te koud. Ook de mal moet voor 1000% in orde zijn. 1 klein foutje kan al fataal zijn.

We weten op dit moment nog niet precies wat er gebeurd is. We hebben wel een vermoeden dat het te snel is gegaan en hierdoor is er materiaal verdwenen naar andere plekken waar het niet moet zijn.

Volgend jaar gaan we nog een keer proberen en hopelijk lukt het dan wel.

De klank is daarin tegen wel mega goed gelukt. Onze campoloog is zeer tevreden en dat betuigt weer van deskundigheid en precisie van de klokken gieter.


Het is allemaal sneller gegaan dan gedacht. Op 27 augustus om 23:55 is het begonnen. De Plechelmusklok is gegoten. Ca 7 minuten. Nu hopen dat het gelukt is. De spanning blijft totdat de klok 🔔 uit de grond is en zijn eerste klank heeft gemaakt.

Zoal het er nu uitziet zal de klok om 3:00 in de ochtend gegoten worden. De oven heeft zijn tijd nodig om warm te worden. 🔥🔥🔥🔥🔥🔥

De vlam 🔥 komt nu uit de schoorsteen. Tijd om het brons in de oven te stoppen.

Dit is de oven die de metalen legering moet laten smelten.


De afbeeldingen die op de klok komen te staan. De klok zoals je deze nu kunt zien is de valse klok. Deze bestaat nu uit een wax. Daaroverheen komt straks de leem laag. Het hele gat van de klok zal verder gevuld worden met zand, zodat het een stevig, vast geheel wordt. Als alles dicht zit zal de legering gegoten worden en zal de wax weg smelten.